Schoolhekken

Column Ger Dijkgraaf (februari 2020)

Niet zo lang geleden hoorde ik op een nascholing een metafoor over schoolhekken bij de lagere school. Grofweg was het idee dat als er een schoolhek is kinderen in de pauzes naar het schoolhek rennen. Als er geen hekwerk is, blijven de kinderen dicht bij school.

Het probleem met metaforen, vind ik, is dat ze heel beeldend kunnen zijn maar er is ook altijd wel weer een tegenwerping mogelijk. De volledige realiteit laat zich immers niet omschrijven in een metafoor. Bij het googelen over dit onderwerp was het eerste wat ik tegenkwam dat ouders een petitie gestart waren om bij de lagere school van hun kinderen een schoolhek te plaatsen. Er waren drie kinderen uit groep drie 1,5 uur zoek geweest, ze waren weggelopen uit school. Maar zou een hek echt de oplossing zijn?

Voor mij heeft de genoemde metafoor te maken met vertrouwen. Door geen grenzen te stellen worden deze niet opgezocht en blijft het contact met de basis.

De metafoor werkt volgens mij alleen maar voor de lagere school. Bij de middelbare school worden de grenzen op allerlei manieren opgezocht. Passend ook bij de antroposofische visie van de levenscyclus van zeven jaren verkennen jongeren vanaf hun veertiende levensjaar de wereld om zich heen. Een hek houdt ze niet meer tegen, gelukkig maar. Dan is steun, sturing, inspiratie en motivatie nodig (volgens prof. dr. Jelle Jolles).

Hoe werkt dat bij volwassenen? Uiteindelijk niet heel anders dan bij jongeren is mijn inschatting. Wij hebben allemaal te maken met fysieke hekken in de buitenwereld maar waarschijnlijk nog meer met virtuele hekken of psychologische grenzen gevormd door normen en waarden. Daarin navigeren, vergt steun, sturing, inspiratie en motivatie. Deze elementen hebben ook een rol in het werk. Werken vergt ook steun, sturing, inspiratie en motivatie. Gebrek aan steun en onvoldoende sturing in het werk, zinloos en/of demotiverend werk kunnen leiden tot een burn-out.

Steun en sturing moeten niet leiden tot dwang en voorschrift. Dat geldt mijns inziens ook bij verzuimbegeleiding. Een verwachting bij werkgevers kan zijn dat een bedrijfsarts een werknemer aan het werk stuurt. ‘Een hek plaatst’. Ik geef liever een route naar een oplossing. Modern leiderschap is coachend. Dat is ook de toekomstvisie voor de medisch specialisten.    

In het Visie document Medisch Specialist 2025* van de Federatie van Medisch Specialisten wordt de veranderende rol van de medisch specialist als volgt benoemd:


  • De paternalistische arts - traditioneel voorschrijvend (“Dit is het hek.”).

  • De informatieve arts - geeft een objectieve schets van opties en informatie, ondersteunend voor de patiënt om zelf tot beslissingen te komen (“Dit is een voordeel van een hek, dit is het voordeel van geen hek”.). 

  • De interpretatieve arts - de arts die zich inleeft in de waarden van de patiënt om hem te ondersteunen bij besluitvorming die past bij deze waarden (“Wat vindt je belangrijk? Wat zijn je zorgen? Misschien zijn er andere oplossingen in plaats van een hek?).

Moderne verzuimbegeleiding vraagt niet om een paternalistische bedrijfsarts. Niet wat de bedrijfsarts vindt en wil is belangrijk maar datgene wat werkgever en werknemer samen willen. Een informatieve en interpretatieve bedrijfsarts kan daarbij helpen.

GD, februari 2020


*http://arts-patient.2025.demedischspecialist.nl/3/